مقالهها و مدخلهای دانشنامه هزاره در موضوع آداب و رسوم را مرور کنید.
۵۹ مقاله / ۹ گسترهٔ موضوعی
نوعی ترانه کار مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم اللهدوست نوعی از منقبتخوانی است که برای تهییج کارگران در آشارها انجام میشود. «در آشار مردان به صورت جمعی و گاهی تکی آواز میخوانند. این آواز گاهی دوبیتیهای فولکلور و...
باور عامیانه مؤلف: سید اسحاق شجاعی جلد اول، ویراست دوم الختو/ اَلخاتو/ آلخاتو طبق باور مردم موجودی است که باعث مرگ زنان در وقت زایمان میشد. زنان در وقت زایمان گرفتار خونریزی، درد و عفونت میشدند و در غیاب پزشک و دارو...
رسم، از شیوههای ازدواج صدیقه هاشمی و زهرا حسینزاده جلد اول، ویراست دوم استغو بدل یا استخوانبدل و سرآلیش به معنی مبادله کردن دو انسان است. استخوان در مقابل استخوان (مظفری، ۱۳۹۸) به شکلی از سنت ازدواج در جامعۀ هزاره گفته...
نوعی غذای گوشتی علیاصغر رجاء و محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم یکی از غذاهای رایج در هزارهجات، ارگوماج یا ارگومَد است. گفته میشود که در زمان قدیم شکارچیهای هزاره در کوهستانها وقتی آهو شکار میکردند، دل، جگر، گُرده و قسمتی...
مجموعۀ مناسبات مردمی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم آغیل واحد اجتماع کوچکی مشتمل بر چند خانوار است و این خانوارها بهصورت پیوسته با هم مراوده و دادوستد دارند. در مواقع لزوم با یکدیگر همکاری و همیاری دارند و از این طریق...
رسم همیاری در جمع کردن کار مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم آشار سنت همیاری اجتماعی است. این احتمال وجود دارد که «آشار»، ریشه در «حَشر» داشته باشد. حشر، همیاری اجتماعی و بدون مُزد است که هنوز مرسوم است (شهرستانی، ۱۳۶۱:...
نوعی رقص مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم آخومچی (آخومچای، آخُوچَی) یک نوع رقص دخترانه است و به وسیلۀ زنان و خصوصاً دختران جوان در جشنها و طویها اجرا میشود. این رقص به حالت نشسته است. دختران دستها را بالای کندۀ زانو...
نمایش سنتی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم در شبنشینیهای معمول در قریههای هزارهجات، یکی از سرگرمیها، اجرای نمایشهای طنزآمیز و شاد است. «آجیپیرک » از همینگونه است و معمولاً در محافل زنانه اجرا میشود. یک نفر (که...
باور، دربارۀ نوروز مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم در میان مردم این باور وجود دارد که نوروز حاصل عشق «آجهگک» به کَمْپِیرَک یا «بابه نوروز» است. آجه بهمعنی پیرزن است. آنان معتقدند که آجه نوروز هر سال پیش از شروع فصل بهار...
رسم، مربوط به عروسی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم رسم اَینَه مُصاف از دیرباز در هزارهجات معمول بوده است و بهعنوان آخرین مرحلۀ مراسم عروسی اجرا میشود. عروس بعد از نکاحخوانی و بعد از برگزاری مراسم عروسی، وارد منزل جدید...
از رسوم مردمی مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم آتش اَلْغُو به معنای جهیدن و خیز برداشتن از روی آتش است. بر اساس یک آیین قدیمی در هزارهجات، در جلو درِ بیرونی، در آتشدانی بزرگ، آتش روشن میشد و اهالی به نوبت از بالای آن...
