مقالهها و مدخلهای دانشنامه هزاره در موضوع آداب و رسوم را مرور کنید.
۵۹ مقاله / ۹ گسترهٔ موضوعی
رسم، مربوط به دفن مردگان مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم رسم است که در اولین شبی که مرده را دفن میکنند، بر سر قبر او شمع یا آتش روشن میکنند و یا چراغ میگذارند. مردم معتقدند که روح مردهها در شبهای عید مهمان بازماندگان...
از غذاهای محلی مؤلف: زهرا حسینزاده جلد اول، ویراست دوم آبید یکی از غذاهای گوشتی یا از کبابهای رایج در هزارهجات است (موسوی، ۱۳۹۸). در ولسوالیهای لعل، ورس و بندر به همین نام یاد میشود (جعفری، ۱۳۹۸؛ نیازی، ۱۳۹۷). «آبید» در اصل...
نمایش محلی در جشنها مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم نمایش بابه فَقیرَک / پَقیرَک / پِیرَک در جشن تولد و نامگذاری نوزاد، عروسی و دیگر مراسم خوشی هزارهها با یک سری تفاوتهایی انجام میشود. در منطقۀ سراب از توابع ولسوالی...
نوعی نمایش محلی مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم بازی یا نمایش بابُلاّ و مابُوب، در برخی مناطق دایکندی از جمله ولسوالی بندر در برنامههای شادی و شبهای عروسی اجرا میشود. «بابُلاّ» در اصل برگرفته از دو واژۀ «با» و «بلا»...
از رسوم عاشقانه صدیقه هاشمی و زهرا حسینزاده جلد اول، ویراست دوم یکی از روشهایی که پسران جوان، عشق و علاقهشان به دختر مدنظرشان را نشان میدادند، اَینهاندازی یا اَیْنهپَرتَوْ بود. پسر عاشقپیشه از از روی بلندی یا از پشت درخت...
از غذاهای محلی محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم اوماچ از خانوادۀ آش و غذایی آبکی است. در ابتدا آرد را روی آبجوش میریزند و کمی جوش میدهند تا پخته شود. بعد روی آن دوغ ریخته و با چمچه میخورند. البته اُگره نیز چنین پخته...
رابطۀ اجتماعی، نوعی رقابت میان پسرعموها صدیقه هاشمی و زهرا حسینزاده جلد اول، ویراست دوم اَودَر یا احتمالاً اَبْدَر، به معنای کاکا (عمو) و ناپدری است. گفتهاند که «اَ» ابزار نفی و به معنای «نا» است. «بدر» حاصل دیگردیسی پدر است....
از باورهای رایج در میان مردم مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم در میان مردم معمول است که هر کس حاجتی داشته باشد، در دل خود نیّت میکند و حاجت خود را در نظر میگیرد و یک اُوخْلَیْ روی کف دست خود میگذارد (اوخلی به هر حشرۀ...
بازی محلی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم این بازی با شیغی (بُجول، قاپ) انجام میشود که استخوان مکعبشکل مفصل پای گوسفند است. اجرای بازی به این نحو است که ابتدا دایرهای به قطر ۵۰ سانتیمتر یا بیشتر روی زمین رسم میکنند و...
رسم مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم «اوبهزدن» بهمعنای انباشتن سنگهای ریز و درشت روی یکدیگر است. در هزارهجات، معمولاً در برخی تپهها و بلندیها که در کنار راههای عمومی است، مردم تلّی از سنگ را رویهم انباشتهاند و...
رسم مردمی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم «انداز بنداز» از رسومی است که برای همکاری و کمکرسانی به یکدیگر در میان مردم رایج است. البته به «انداز» و «دادانداز» نیز معروف است. منظور از آن، جمعکردن پول مورد نیاز برای انجام...
نسبت زنان یک مرد به یکدیگر مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم همسران متعدّد یک مرد، نسبت به یکدیگر، «امباغ» خوانده میشوند. در برهان قاطع، این واژه «اَنْباغ» ثبت شده است و به واژۀ «انباز» رجوع داده شده است. ذیل کلمۀ «انباز»...
