کاوش در مجموعه جامع مدخلهای دانشنامه ما که تاریخ، فرهنگ و میراث هزاره را مستند میکند.
۸۶۴ مقاله / ۸ گسترهٔ موضوعی
فعال فرهنگی و سیاسی مؤلف: محمدحسین حسرت جلد اول، ویراست دوم محمدقسیم اخگر در ۸ دلو 1329 ش / ۲۸ اپریل ۱۹۵۰ م در منطقۀ وزیرآباد کابل متولد شد. یقینعلی پدرش، نام فرزندش را نخست «توغلعلی» گذاشت. همبازیهای دوران کودکیاش هنوز این...
نخستین شمارۀ امین در جوزای ۱۳۷۷ ش در مشهد منتشر شد. مدیرمسئول این نشریه سید حسین فاضل و سردبیر آن سید اسحاق شجاعی بود. امین تعدادی عضو ثابت تحریریه داشت که اسامیشان در شناسنامه درج نمیشد و به جای آن عبارت «زیر نظر شورای...
ابزار خانگی مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم اُغُور یا سِرْکُوی، هاون چوبی است که به وسیلۀ نجارها ساخته میشود و تقریباً در همۀ خانهها یافت میشود. هاون چوبی از تنۀ درخت، بهخصوص تنۀ سیاهدرخت ساخته میشود. نجار با...
عنوانی برای زنان اشراف محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم در طبقهبندی زنان در جامعۀ هزاره، زنان میرها، اربابها و خانها بالاترین مقام اجتماعی را داشتند و به آنها «آغَه» گفته میشد. احتمالاً «آغَه» از «آغا» که ریشۀ ترکی دارد،...
ولسوالی در ولایت ارزگان مؤلف: پروین ولیزاده جلد اول، ویراست دوم ارزگان خاص یا خاص ارزگان یکی از ولسوالیهای ولایت ارزگان است. از نظر جغرافیایی این ولسوالی تقریباً در ۶۶۳۵۰۰ تا ۶۶۴۵۳۸ درجۀ طول شرقی و ۳۲۵۲۳۸ تا ۳۳۰۰۳۰ درجۀ عرض...
سلسلۀ حاکمان غرجستان تاریخی مؤلف: عبدالحکیم محمدی (کاظمی) جلد اول، ویراست دوم سلسلۀ «آل شنسب» به «غوریان» نیز شهرت دارد. آنان خاندانی مشهور و حاکم و حکومتگر در هزارهجات فعلی بودهاند. نام «غوریان» نشاندهندۀ اصالت «غور»ی آنان...
پدر کلان مردم بهسود و ناهور مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم در منابع تاریخی از مردی به نام «بابه بهسود» به دو صورت نام برده شدهاست. بر پایۀ روایت اول، کاظم یزدانی، مورخ و پژوهشگر هزاره بر اساس افسانههای به جا مانده،...
تشکل ادبی مهاجران در مشهد مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم انجمن شاعران انقلاب اسلامی افغانستان در سال ۱۳۶۹ ش / ۱۹۹۰ م به وسیلۀ جمعی از شاعران جوان مهاجر مقیم مشهد تشکیل شد و تا نیمۀ دهۀ هفتاد به فعالیت خود ادامه داد....
گروهی از شیعیان امامیه مؤلف: سید غلامحسین موسوی جلد اول، ویراست دوم علما و فقهای نصگرا که «اصحاب حدیث» و «اخباری» نامیده میشوند، در شناخت منابع دینی و استنباط احکام، به احادیث، اخبار و روایات تکیه کردهاند و معتقدند که...
رسم، مربوط به عروسی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم رسم اَینَه مُصاف از دیرباز در هزارهجات معمول بوده است و بهعنوان آخرین مرحلۀ مراسم عروسی اجرا میشود. عروس بعد از نکاحخوانی و بعد از برگزاری مراسم عروسی، وارد منزل جدید...
از رسوم مردمی مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم آتش اَلْغُو به معنای جهیدن و خیز برداشتن از روی آتش است. بر اساس یک آیین قدیمی در هزارهجات، در جلو درِ بیرونی، در آتشدانی بزرگ، آتش روشن میشد و اهالی به نوبت از بالای آن...
راوی شعر خانم نیکلسون یک جنگجوی جوان هزاره است که در جنگ ارزگان شرکت داشته و زنده مانده است؛ اما همسر جوانش به دست دشمنان اسیر شده است و او به دنبال همسرش در شهرها میگردد، بعد از مدتی ناکام، ناامید و بیمار باز میگردد، بازگشت...
