کاوش در مجموعه جامع مدخلهای دانشنامه ما که تاریخ، فرهنگ و میراث هزاره را مستند میکند.
۸۶۴ مقاله / ۸ گسترهٔ موضوعی
پیشوای جنبش سیاسی _ مذهبی در قرن دوم قمری مؤلف: یونس طغیان ساکایی جلد اول، ویراست دوم استاد سیس بادغیسی از اهالی بادغیس و متعلق به طایفۀ لاغری و پیشوای جنبشی در نیمۀ دوم قرن دوم قمری بوده است. استاد سیس را از پیروان بهآفرید...
واگذاری مناطق به پشتونها بعد از جنگ مؤلف: پروین ولیزاده جلد اول، ویراست دوم جنگ سهسالۀ حکومت عبدالرحمان خان با تسخیر ارزگان (ولسوالی ارزگان خاص) در ربیعالاول ۱۳۱۰ ق / ۱۸۹۲ م به پایان رسید. عبدالرحمان بعد از جنگ، به وعدههای...
اسیری و بردگی هزارهها بعد از جنگ مؤلف: پروین ولیزاده جلد اول، ویراست دوم فرمان تکفیر هزارهها در شوال ۱۳۰۹ ق / می ۱۸۹۲م صادر شد. محمدامین احمدی در مقالۀ «تسخیر هزارۀ یاغستان به روایت سراجالتواریخ» مینویسد: «تا هزارهها تکفیر...
جنگ سه ساله مؤلف: پروین ولیزاده جلد اول، ویراست دوم حملۀ امیر عبدالرحمان خان به ارزگان از ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۱ ق / ۱۸۹۱ تا ۱۸۹۳ م اتفاق افتاد. عبدالرحمان از زمان به قدرت رسیدن به فکر تسخیر ارزگان و مناطق اطرافش بود. در ابتدا، از پاینده...
شخصیت تاریخی هزارههای بهسود مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم آتا ولی شخصیتی تاریخی برای هزارههای بهسود و به تعبیری پدر معنوی بخش بزرگی از آنان و از زاهدان زمان خود بوده است. روایات تاریخی دربارۀ زندگی او متفاوت است. ابن...
شاخهای از مذاهب شیعۀ امامیه مؤلف: یحیی بیضا جلد اول، ویراست دوم شیعۀ امامیه اسماعیلیه (به اختصار اسماعیلیه) پس از شیعه اثناعشری، دومین شاخۀ بزرگ شیعی است. تاریخ اسماعیلیه به تاریخ امامت شیعی و یا امامت علی بن ابیطالب...
دین هزارهها و سایر اقوام افغانستان مؤلف: حسنرضا فهیمی و علیمدد شریفی جلد اول، ویراست دوم اسلام، یکی از ادیان مهم توحیدی است که از حدود 610 میلادی به وسیلۀ محمد بن عبدالله در مکه تبلیغ شد. اسلام از مشتقات «س ل م» مصدر باب...
نمایش محلی در جشنها مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم نمایش بابه فَقیرَک / پَقیرَک / پِیرَک در جشن تولد و نامگذاری نوزاد، عروسی و دیگر مراسم خوشی هزارهها با یک سری تفاوتهایی انجام میشود. در منطقۀ سراب از توابع ولسوالی...
نوعی نمایش محلی مؤلف: محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم بازی یا نمایش بابُلاّ و مابُوب، در برخی مناطق دایکندی از جمله ولسوالی بندر در برنامههای شادی و شبهای عروسی اجرا میشود. «بابُلاّ» در اصل برگرفته از دو واژۀ «با» و «بلا»...
از رسوم عاشقانه صدیقه هاشمی و زهرا حسینزاده جلد اول، ویراست دوم یکی از روشهایی که پسران جوان، عشق و علاقهشان به دختر مدنظرشان را نشان میدادند، اَینهاندازی یا اَیْنهپَرتَوْ بود. پسر عاشقپیشه از از روی بلندی یا از پشت درخت...
از غذاهای محلی محمدحسین فیاض جلد اول، ویراست دوم اوماچ از خانوادۀ آش و غذایی آبکی است. در ابتدا آرد را روی آبجوش میریزند و کمی جوش میدهند تا پخته شود. بعد روی آن دوغ ریخته و با چمچه میخورند. البته اُگره نیز چنین پخته...
رابطۀ اجتماعی، نوعی رقابت میان پسرعموها صدیقه هاشمی و زهرا حسینزاده جلد اول، ویراست دوم اَودَر یا احتمالاً اَبْدَر، به معنای کاکا (عمو) و ناپدری است. گفتهاند که «اَ» ابزار نفی و به معنای «نا» است. «بدر» حاصل دیگردیسی پدر است....
