مراسم رونمایی و نقد کتاب «لهجۀ پارسی هزارگی» نوشته دکتر شوکت‌علی محمدی شاری، روز پنج‌شنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵، با حضور جمعی از پژوهشگران، استادان، نویسندگان و علاقه‌مندان زبان و فرهنگ هزاره‌ها در سالن اجتماعات مجتمع ناشران شهر قم برگزار شد. این برنامه به همت انتشارات عرفان، کانون ادبی کلمه و مؤسسه فرهنگی‌هنری مجتمع ناشران برگزار شد و دکتر روح‌الله روحانی دبیری نشست را بر عهده داشت.
در این نشست، دکتر عبدالحکیم کاظمی، دکتر محمدسرور مولایی، دکتر عصمت الطاف و دکتر بسم‌الله برهانی به بررسی ابعاد مختلف کتاب پرداختند. آقای محمد ابراهیم شریعتی در صحبت هایش بر ضرورت حمایت از ناشران و نویسندگان و تقویت فرهنگ کتاب‌خوانی تأکید کرد. همچنین، دکتر شوکت‌علی محمدی شاری، نویسندۀ اثر، درباره انگیزه‌ها و زمینه‌های پژوهش خود سخن گفت. شعرخوانی دکتر سید حسین فصیحی، زهرا زاهدی و مهتاب ساحل نیز بخشی از برنامه بود. سخنرانی دکتر محمدسرور مولایی به‌صورت ضبط‌شده پخش شد.
زبان و هویت تاریخی هزاره‌ها
سخنران نخست، دکتر عبدالحکیم کاظمی بود. او در آغاز، انتشار این اثر را به نویسنده و جامعه فرهنگی کشور تبریک گفت و از انتشارات عرفان به‌دلیل حمایت از انتشار و چاپ این اثر قدردانی کرد.
دکتر کاظمی سخنان خود را در سه محور ارائه داد: نخست، نکات مثبت کتاب؛ دوم، نکاتی برای تکمیل و گسترش بیشتر آن؛ و سوم، نقد و مقایسه دیدگاه‌های مربوط به هویت تاریخی هزاره‌ها.
او با اشاره به نگاه جامع کتاب به لهجه هزارگی، تفکیک میان زبان و تبار و بررسی ابعاد مختلف هویت تاریخی هزاره‌ها را از نقاط قوت این اثر دانست و تأکید کرد: «فهم درست هویت تاریخی هزاره‌ها در گرو شناخت لهجه آنان است.»
دکتر کاظمی با پیشنهاد انتشار جلد دوم کتاب، بر ضرورت بررسی عمیق‌تر لهجه هزارگی تأکید کرد. او همچنین با نقد دیدگاه مهاجرت‌محور درباره هویت تاریخی هزاره‌ها، پرسش‌هایی درباره هویت ساکنان پیشین منطقه، چگونگی مهاجرت و اسکان گروه‌ها، سرنوشت بومیان و تحولات فرهنگی و مذهبی مطرح کرد و خواستار بررسی این دیدگاه‌ها بر پایه اسناد معتبر، شواهد تاریخی و روش‌شناسی علمی شد.
کتابی فراتر از بررسی واژه‌ها
دکتر محمدسرور مولایی که به‌صورت حضوری در نشست حضور نداشت و سخنان ضبط‌شده‌اش پخش شد، ضمن تبریک به دکتر شاری برای تألیف کتاب «پارسی هزارگی»، تلاش بیش از ۲۰ ساله او در پژوهش درباره گویش هزارگی را شایسته قدردانی دانست. او جامعیت کتاب و پرداختن به موضوعاتی چون تاریخ، جغرافیا، مردم‌شناسی، فرهنگ و زبان را از ویژگی‌های اثر برشمرد و آن را مرجعی سودمند برای پژوهشگران دانست. دکتر مولایی با تأکید بر جایگاه هزارگی در گستره زبان فارسی، بررسی نظریه‌های مخالف و پاسخ‌گویی مستند به آن‌ها را از نقاط قوت کتاب دانست؛ هرچند تأکید کرد که برخی دیدگاه‌های مطرح‌شده همچنان نیازمند بحث و بررسی‌اند. او همچنین بر اهمیت پژوهش درباره واژگان کهن هزارگی و تطبیق آن‌ها با متون تاریخی و ادبی فارسی تأکید کرد و گفت: «اگر واژگان کهن زبان نوِ فارسی دری امروز در گویش هزارگی بیشتر از گویش‌های دیگر مانده، خود همین یک سند کافی است».
او در پایان، انتشار کتاب را فرصتی برای گسترش پژوهش و گفت‌وگو درباره زبان و هویت تاریخی هزاره‌ها دانست و تأکید کرد که نقدها و اختلاف‌نظرهای علمی می‌توانند به شناخت بیشتر و تقویت زبان فارسی کمک کنند.
اهمیت و ضرورت چاپ کتاب «لهجۀ پارسی هزارگی»
دکتر عصمت الطاف ضمن تبریک انتشار کتاب «لهجۀ پارسی هزارگی» به دکتر شوکت‌علی محمدی شاری، این اثر را پژوهشی ارزشمند دانست که روایت‌های رایج درباره زبان، فرهنگ و هویت تاریخی هزاره‌ها را به چالش می‌کشد. او گفت: «از دید من، کتاب «لهجۀ پارسی هزارگی» تلاشی‌ست ارجمند و پژوهشی‌ست خواندنی و پر از نکات جدی و قابل تأمل، و در عین حال، مملو از دقایق جنجال‌انگیز و چالش‌برانگیز».
الطاف به بررسی ساختار و محتوای هشت فصل کتاب پرداخت و مباحث آن درباره نسبت لهجه هزارگی با زبان فارسی دری و اوستایی، ویژگی‌های آوایی و دستوری، واژگان کهن و تأثیر زبان‌های دیگر را تشریح کرد. او همچنین به طولانی بودن مباحث مربوط به تبار و هویت تاریخی هزاره‌ها و ضرورت توجه بیشتر به برخی پژوهش‌های پیشین اشاره کرد.
او در پایان، بار دیگر انتشار کتاب «لهجۀ پارسی هزارگی» را به دکتر شاری و جامعۀ فرهنگی و زبانی تبریک گفت و برای او در مسیر پژوهش آرزوی گام‌های استوار کرد.
ثبت گویش هزارگی و حافظه فرهنگی مردم
دکتر بسم‌الله برهانی در سخنرانی خود در آیین رونمایی کتاب «لهجۀ پارسی هزارگی»، ضمن قدردانی از دکتر شوکت‌علی محمدی شاری برای تألیف این اثر، بر اهمیت ثبت و پژوهش درباره گویش هزارگی تأکید کرد و گفت: «ما وقتی یک گویش را ثبت می‌کنیم، فقط چند واژه را ثبت نمی‌کنیم؛ بلکه بخشی از حافظه‌ی یک مردم را ثبت می‌کنیم.»
برهانی با اشاره به پژوهش‌های میدانی خود درباره گویش هزارگی، به اهمیت واژگان کهن، ویژگی‌های آوایی و ظرفیت‌های این گویش برای شناخت تاریخ زبان فارسی پرداخت. او کتاب دکتر شاری را اثری ارزشمند در طرح پرسش‌های تازه درباره زبان، گذشته و هویت دانست و بر ضرورت ثبت و مستندسازی گویش‌ها و ادامه پژوهش‌های علمی در این زمینه تأکید کرد.
تأکید بر حمایت از نشر و تقویت فرهنگ کتاب‌خوانی:
آقای محمد ابراهیم شریعتی با اشاره به پیشینه صنعت چاپ در افغانستان، بر ضرورت حمایت از ناشران، نویسندگان و پژوهشگران تأکید کرد و کم‌رنگ‌بودن خرید کتاب در سبد خانواده‌ها را از چالش‌های اصلی فعالیت‌های نشر دانست.
او با مرور تجربه خود در انتشارات عرفان، فعالیت در حوزه نشر را کاری آرمانی و در امتداد دغدغه‌های عدالت‌خواهی و برابری توصیف کرد. وی همچنین با اشاره به انتشار «سراج‌التواریخ» گفت استقبال عملی از خرید این اثر در میان مخاطبان افغانستانی، با اشتیاقی که پیش از انتشار آن ابراز می‌شد، تناسب نداشته است.
شریعتی، تداوم تولید آثار مکتوب، به‌ویژه درباره تاریخ و فرهنگ مردم هزاره، را وابسته به همراهی مخاطبان دانست و هشدار داد که نبود حمایت می‌تواند انگیزه ناشران و مؤلفان را برای ادامه کار کاهش دهد. او با اشاره به واکنش‌ها به «دانشنامه مردم هزاره»، خواستار برخوردی سازنده با تلاش‌های پژوهشی شد و بر ضرورت فراهم‌کردن زمینه ادامه فعالیت نویسندگان و محققان تأکید کرد.
او در پایان از حاضران خواست با خرید و مطالعه کتاب، معرفی آثار در خانواده و فضای مجازی و توجه به شاعران، نویسندگان و پژوهشگران، به تقویت فرهنگ کتاب‌خوانی و پایداری نشر کمک کنند.
ادامه پژوهش درباره هویت هزاره‌ها
در بخش پایانی نشست، دکتر شوکت‌علی محمدی شاری درباره جایگاه کتاب در مسیر پژوهشی خود توضیح داد. او «لهجه پارسی هزارگی» را بخشی از پژوهش گسترده‌تر خود درباره هویت هزاره‌ها معرفی کرد و گفت: «کتاب «لهجۀ پارسی هزارگی» یک فصل از کتاب «هویت هزاره‌ها»ست که من سال‌هاست در این حوزه دارم کار می‌کنم».
این توضیح نشان می‌دهد که مطالعه زبان هزارگی در نگاه نویسنده، از بررسی ویژگی‌های زبانی فراتر می‌رود و با شناخت هویت تاریخی و فرهنگی هزاره‌ها ارتباط دارد. شاری همچنین از انتشارات عرفان و ابراهیم شریعتی قدردانی کرد.
نشست با تأکید بر اهمیت پژوهش مستند، نقد علمی و ادامه مطالعات درباره زبان و فرهنگ هزاره‌ها همراه بود. دیدگاه‌های مطرح‌شده در این برنامه نشان داد که شناخت دقیق‌تر هزارگی به همکاری میان پژوهشگران، استفاده از منابع معتبر، توجه به گفتار مردم و پرهیز از نتیجه‌گیری‌های شتاب‌زده نیاز دارد. انتشار و نقد آثاری از این دست می‌تواند زمینه گفت‌وگوهای علمی بیشتر و ثبت نظام‌مند میراث زبانی و فرهنگی هزاره‌ها را فراهم کند.
در حال بارگذاری دیدگاه‌ها...