مؤلف: فاطمه خاوری
کتاب اندیشههای کاتب، همایش بینالمللی علامه فیضمحمد کاتب هزاره مجموعهای چهار جلدی تألیف گروهی از نویسندگان و به کوشش محمدحنیف طاهری و محمدانور فیاضی است. این مجموعه را در سال ۱۴۰۴خورشیدی، مؤسسۀ بوستان کتاب در قم با شمارگان ۲۰۰ نسخه منتشر کرده است. این مجموعه برگزیده مقالات همایش اندیشهها، آثار و رویکردهای علمی فیضمحمد کاتب هزاره بود که در زمستان ۱۴۰۴در شهر قم برگزار شد. همایش به همت مجمع علما و طلاب قرهباغ افغانستان برگزار شده بود.
ملا فیضمحمد کاتب، معروف به کاتب هزاره، فرزند سعیدمحمد، در سال ۱۲۷۹ ق در قرهباغ در ولایت غزنی به دنیا آمده است (امیری، ۱۳۹۶: ۱۳). فیضمحمد در نوجوانی و در پی بروز جنگی بین هزارهها و پشتونهای دُرانی در قرهباغ، با خانواده پدریاش به ناور رفت و در همانجا ماندگار شد (همان،۱۴). کاتب در هنر خوشنویسی و خطاطی مهارت داشت. او در سال ۱۳۱۰ ق، برای نوشتن نامهها، فرامین دولتی و استنساخ کتب کمیاب، در دربار شاهزاده حبیبالله خان فرزند امیر عبدالرحمان خان استخدام شد و لقب «کاتب» را گرفت. او با توجه به تواناییهای علمی و نگارشیاش در همین زمان مأموریت یافت که تاریخ افغانستان را از دورۀ احمدشاه ابدالی تا سلطنت امیر حبیبالله خان تدوین کند (یزدانی،۱۳۹۱:۴۶). محصول این مأموریت، کتابهای تحفة الحبیب و سراجالتواریخ بود ( نایل، ۲۳۹۵: ۱۱۲). کاتب در سال ۱۳۴۹ ق در کابل درگذشت.
مجموعه چهار جلدی اندیشههای کاتب گامی مؤثر در شناخت دقیقتر شخصیت تاریخی کاتب، شیوۀ تاریخنگاری او، آشنایی با ابعاد فکری و علمی او است. موضوعات این مجموعه چهار جلدی به این شرح است: جلد اول، شامل مقالات اجتماعی و تاریخی است که دیدگاههای محققان را دربارۀ نقش کاتب در انعکاس واقعیتهای تاریخی و اجتماعی افغانستان نشان میدهد؛ جلد دوم، شامل مقالات با موضوع سیاسی است که نقش تاریخی او را در تحلیل وقایع سیاسی زمانهاش بررسی میکند؛ جلد سوم، شامل مقالات روشی_ توصیفی و فقهی_ حقوقی است. این جلد بر شیوهها و سبک تاریخنگاری کاتب تمرکز دارد؛ جلد چهارم، دربردارندۀ ترجمۀ مقدمۀ پروفسور مک چسینی بر سراجالتواریخ و نیز سه مصاحبه با دکتر محمدسرور مولایی و دکتر محمدنظیف شهرانی دربارۀ اندیشه و آراء کاتب است (گروه نویسندگان، ۱۴۰۴: ۱۵)
این چهار جلد حاصل مقالات برگزیده همایش بود که دبیرخانه از محققان دربارۀ ابعاد مختلف شخصیتی، اندیشه و آثار کاتب دریافت کرده بودند (همان، ۱۳). این مجموعه میتواند برای پژوهشگران، استادان و دانشجویان علاقهمند به تاریخ و ادبیات افغانستان، روش تاریخنگاری و اندیشههای فیضمحمد کاتب مفید باشد.
منابع:
امیری، علی. (۱۳۹۶). «فیضی از فیوضات در ذکر زندگی و احوال ملا فیضمحمد کاتب هزاره» در مجموعه مقالات پدر تاریخنگاری افغانستان (سمینار علمی گرامی داشت هشتادوششمین سالگرد وفات علامه فیض محمد کاتب هزاره)، بهکوشش حسین حیدربیگی، کابل: بنیاد اندیشه؛
گروه نویسندگان. (۱۴۰۴). اندیشه های کاتب (مجموعه مقالات اجتماعی و تاریخی همایش بینالمللی علامه فیضمحمد کاتب هزاره). به کوشش محمدحنیف طاهری و محمدانور فیاضی. قم: مؤسسۀ بوستان کتاب؛
نایل، حسین. (۱۳۹۵). جستارها (مجموعه آثار ۱). کابل: بنیاد اندیشه؛
یزدانی، حسینعلی معروف بهحاج کاظم یزدانی، «شرح مختصری از زندگی ملا فیضمحمد کاتب»، مقدمهای بر ج۱ سراج التواریخ اثر ملافیضمحمد کاتب هزاره، تهران، موسسه انتشارات عرفان، ۱۳۹۱ش.
در حال بارگذاری دیدگاهها...