این کتاب تألیف حفیظ شریعتی است که توسط انتتشارات فرهنگ در کابل سال ۱۴۰۴ در قطع رقعی با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه انتشار یافته است.
تناچو یکی از آثار حفیظ شریعتی است که روایتهای شفاهی از تجربههای اجتماعی و تاریخی مردم هزاره است. او در مقدمه این کتاب مینویسد روایت هزاره را دیگران نوشتهاند؛ افرادی که یا شناخت عمیقی از مردم هزاره نداشتهاند یا تنها آن چه را که مترجمان افغان به آنها گفتهاند، به ثبت رساندهاند. روایت خودی و شفاهی فرصتی است تا هزارهها بتوانند آن طور که واقعا هستند خود را به جهان معرفی کنند( شریعتی، ۱۴۰۴: ۱۶).
این کتاب مجموعهای از یادداشتهای پراکنده در موضوعات مختلف است. عمده این روایتها مربوط به منطقه جاغوری، زادگاه نویسنده میباشد. البته به تناسب گاهی به دیگر نقاط افغانستان نیز کشیده میشود. بیشتر به حوادث تاریخ معاصر منطقه و افغانستان و گاهی به تاریخ شفاهی و افسانههای رایج در میان مردم نیز پرداخته است. به علت تنوع موضوعی یادداشتها، نثر نویسنده نیز متفاوت است از نثر ادبی و معیار تا نثر روایی داستانی و نیز نثر شفاهی را در بر میگیرد.
کتاب تناچو بهجای فصلبندی معمول، بر اساس دوران و زمان رویدادها آورده شده. شروع دوران رویدادها از زمان غزنویان و غوریان بوده که این دوران گذرا است. شروع رویدادها با جزئیات از دوران نادرشاه افشار و احمدخان ابدالی است. دوران عبدالرحمان، امانالله خان، نادرشاه، ظاهرشاه، حاکمان چپاندیش (نورمحمد ترکی، حفیظالله امین، ببرک کارمل و نجیبالله)، مجاهدین، طالبان، کرزی و اشرف غنی به دنبال آن آمدهاند(همان، ۱۷). کتاب با قصهی جورهبیگ و جورهبیگم در روزگاران دور در دوران سلطنت غزنویان در جاغوری آغاز میشود. این داستان از جمله افسانههای رایج در میان مردم به شمار میآید که به سرانجام این دو دلداده پرداخته و در ضمن آن وضعیت جامعه هزاره را در آن دوران روایت میکند. داستانی خواندنی بر اساس روایتها، این کتاب همچنین، سایر وقایع و تجربههای زیستهی مردم هزاره را از زبان آنها در ادوار تاریخ از نادر شاه افشار، احمد خان ابدالی و عبدالرحمان خان تا دوران نادر شاه و ظاهر شاه با روایتهایی ازجمله: زربخت، کوچ اجباری، سال سوز آسمو، وقایع دهمُرده و سال گشنگی یا سال بنگلادش ادامه میدهد تا به دورهی معاصر یعنی دوران طالبان و بعد از آن جمهوریت و دورهی اشرف غنی رسیده است. نویسنده در این دوره نیز با روایتهایی از حوادث گوناگون چون جنگهای داخلی، جنگ افغان و هزاره، نقش زنان در نبرد، قتل عام در کندی پشت، دختران کاج و جنبش روشنایی روایتها را پی میگیرد.
حفیظ شریعتی در سال ۱۳۵۷ خورشیدی در جاغوری ولایت غزنی متولد شد. او دارای لیسانس هنر از دانشکدهی هنر دانشگاه بلوچستان پاکستان و کارشاسی ارشد روزنامهنگاری از دانشگاه علامه طباطبایی تهران و دارای دکترای ادبیات و زبانشناسی است. حوزهی علاقهمندیاش همواره ادبیات، مطالعات زبانشناسی، نقاشی و کاریکتور بوده است. او همچنین به سرودن شعر، ترجمهی شعر و مطالعات ادبی، فرهنگی، اجتماعی و فرهنگ شفاهی مردم هزاره مشغول و از خود ذوق و استعداد به نمایش گذاشته است (تاریخ پژوهان افغانستان، ۱۳۹۲).
منابع:
شریعتی سحر. حفیظ.( ۱۴۰۴) تناچو؛ روایت شفاهی. کابل: انتشارات فرهنگ؛
تاریخپژوهان افغانستان. (۱۳۹۲). وبلاگ نامآوران افغانستان؛ https://nam-awaran.blogfa.com
فاطمه خاوری، اسد ۱۴۰۵، مشهد.
در حال بارگذاری دیدگاهها...