کتاب «نگاهی به تاریخ، فرهنگ و جغرافیای ارزگان خاص» تألیف علیمدد شریفی است. او اهل ولایت غزنی افغانستان و عالم شیعی است. او تحصیلات دینی را به طور جدی ابتدا در زادگاهش و سپس در ارزگان خاص شروع و برای ادامه و تکمیل به ایران مهاجرت کرد. شریفی سالها عمرش را صرف تحصیل، تألیف و ترویج دین نموده و در كنار درس، از جهاد و مقاومت ملت مسلمان افغانستان غافل نماند. او سالها در كميته فرهنگی يكی از گروههای جهادی در خدمت مجاهدان فعاليت کرده؛ از علیمدد شریفی چندین اثر تألیفی و تحقیقی به صورت فردی و گروهی به چاپ رسیده است. این کتاب با ویراستاری پروین ولیزاده (مؤلف بخش تاریخی ارزگان خاص) توسط مؤسسه انتشارات عرفان، سال ۱۴۰۴ در تهران و در ۵۷۴ صفحه با شمارگان ۱۰۰۰ جلد منتشر شد.
کتاب بخشهای ناگفتهای از دورهی مبارزه را در جغرافیای ارزگان خاص بیان میکند. تمرکز آن بر مسائل و رویدادهای یکی از پادگانها به نام (پایگاه علیبنابیطالب ارزگان خاص) است که به عملکرد فرمانده پایگاه محمداسلم صالحی و پاسداران آن در این جغرافیا میپردازد. از نظر نویسنده این پایگاه و فرمانده آن در زمان خود در تحولات منطقه نقش تعیین کننده، بارز و اساسی داشته است. هزارهها بعد از صد و سی سال توانستند در مناطق خودشان در امنیت زندگی کنند و طعم آزادگی و عزت را بچشند (شریفی، ۱۴۰۴: ۲۵).
کتاب در هفت بخش تنظیم شده است. بخش اول: پیشینه و جغرافیای ارزگان خاص؛ شامل دو فصل یکی نگاهی به جایگاه و پیشینهی ارزگان خاص و دیگری ارزگان در دورهی عبدالرحمن خان میباشد در فصل اول وجه نام گذاری ارزگان خاص و جایگاه و پیشینهی ارزگان خاص بررسی شده و در فصل دوم به مسائلی چون وضعیت ارزگان قبل از جنگ، اهداف عبدالرحمن از حمله به ارزگان، خیزش و قیام مردم، مرحله تکفیر و چرخش از سیاست تسخیر به سیاست حذف، چهلدختران هزاره و آوارگی مردم هزاره پرداخته شده است.
عنوان بخش دوم مناطق و طوایف ارزگان خاص است. این بخش نیز با دو فصل یکی مناطق و قریهها و دیگری طوایف ارزگان خاص تنظیم شده است. در فصل اول به مناطق هزارهنشین و پشتوننشین پرداخته و در فصل دوم به معرفی طوایفی از جمله هزاره، نیک روز، بهروز، شالی باغچار و... اقدام شده است.
در بخش سوم بررسی اجمالی برخی رویدادهای معاصر ارزگان خاص؛ همچون حادثه کوتل شلبتو در دورهی حبیبالله کلکانی، تلاش ملاابراهیم برای بازپسگیری برخی قریههای ارزگان، حادثه جنگ لعل محمدخان کوچی، حوادث دهههای چل و پنجاه شمسی، تاسیس پایگاه علیبنابیطالب در دههی شصت، تأسیس حزب وحدت در سال ۱۳۶۸ و ... بررسی و به فراخور حوادث نقش محمد اسلم صالحی را روایت میکند.
بخش چهارم نیز ارزگان خاص در دوره طالبان؛ نامگذاری شده که به دوره اول طالبان، حادثهی قتل در باغچار، مذاکره طالبان با افراد آقای صالحی، ارزگان در دورهی جمهوریت و ارزگان بعد از سقوط جمهوریت و تسلط طالبان میپردازد.
بخش پنجم به زندگینامهی محمد اسلم صالحی اختصاص یافته؛ این بخش شامل تولد، فعالیتهای آموزشی، فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، زندگی مبارزاتی تا کشته شدن او توسط طالبان، بیان ویژگیهای شخصیتی وی و نقل خاطرات دیگران از او میباشد.
نظام تعلیمی و معرفی مختصر برخی از شخصیتهای ارزگان خاص؛ عنوان بخش ششم است که شامل زیر عنوانهای بررسی نظام تعلیمی، انحطاط فرهنگی، نظام تعلیمی حوزههای دینی، نظام تعلیمی دولتی، مکتب سیابغل و پیک، مکتب باغچار، اسامی مکاتب ولسوالی ارزگان خاص و زندگینامهی تعدادی از علمای و شخصیتهای ارزگان است.
بخش هفتم یا پایانی پیوستهاست که شامل نامهها، قطعنامه، توافقنامه صلح و آلبوم عکس از صالحی و برخی قومندانهای او میباشد.
در این کتاب بخشهای تاریخی و جغرافیایی آن بر اساس منابع مکتوب کتابخانهای نوشته شده است مگر مواردیی دربارهی قریهها و طوایف ساکن ارزگان که از یادداشتهای گروه حامی کتاب استفاده شده است. گروه حامی مالی کتاب و همچنین تامین کننده اطلاعات از دو سال پیش از چاپ و نشر کتاب در پی تهیه مطالب بودند و یادداشتهایی را از همکاران و قومندانهای آقای صالحی گرفتهاند. افراد این گروه عبارتاند از: آقایان اسدالله احسانی، محمدجمعه توکلی، خداداد رضوانی، عوضعلی قربانی، غلامسخی محمدی، و عبدالعزیز هدایتی. بیشترین یادداشتها از اسدالله احسانی و محمدجمعه توکلی بوده است.
منبع:
شریفی. علیمدد.( ۱۴۰۴). نگاهی به تاریخ، فرهنگ و جغرافیای ارزگان خاص. تهران: مؤسسه انتشارات عرفان؛
فاطمه خاوری، اسد ۱۴۰۵، مشهد.
در حال بارگذاری دیدگاهها...