از وقایع ماه سنبله، تصرف بامیان در تاریخ ۲۲ سنبله ۱۳۷۷ / ۱۳ سپتمبر ۱۹۹۸ به دست طالبان است. بامیان در آن زمان از مهمترین مراکز سیاسی و نظامی حزب وحدت اسلامی و نیروهای مخالف طالبان در مناطق مرکزی افغانستان بود. سقوط شهر در پی پیشروی سریع طالبان پس از تصرف مزار شریف در ۸ آگست ۱۹۹۸ صورت گرفت. درباره چگونگی سقوط بامیان، منابع مختلف روایتهای متفاوتی ارائه کردهاند. منابع وابسته به حزب وحدت گزارش کردند که شهر پس از چند روز بمباران هوایی و زمینی و پیشروی طالبان از محورهای شمال و شرق، از جمله سیغان و کهمرد، سقوط کرد و نیروهای کماندو با هلیکوپتر در ارتفاعات اطراف شهر پیاده شدند (ناطقی، ۱۳۷۷، ش۶: ۹؛ بنیاد وحدت، ۱۳۷۷، ش۱۳۹: ۸؛ همبستگی، ۱۳۷۷، ش۶: ۱۲). این منابع همچنین نقش مستقیم نظامیان پاکستانی را در طراحی و سازماندهی عملیات برجسته کرده و از اعزام شمار زیادی نیروی کماندو پاکستانی سخن گفتهاند؛ اما، گزارش سازمان ملل حضور شمار قابل توجهی جنگجوی پاکستانی در صفوف طالبان را ثبت کرده است؛ هرچند این جنگجویان وابستگی خود به نهادهای رسمی دولت پاکستان را انکار کرده بودند (United Nations, 1998, p. 8). منابع حزب وحدت در جریان این واقعه از کمبود نیرو در مرکز بامیان، انتقال بخشی از نیروهای خود به جبهه دایمیرداد و تسلیم یا تغییر موضع برخی نمایندگان مردم محلی(سیغان و کهمرد) سخن گفتهاند (اصغری، ۱۳۷۷: ۲).
با ورود طالبان به شهر بامیان کشتار، جنایت و چپاول اموال مردم شروع شد. طالبان به بهانه جستجوی اسلحه بازرسی خانه به خانه را شروع کرده و با کشتار مردم بیدفاع و غارت اموال و به آتش کشیدن منازل، مزارع و خرمنهای گندم، دست به جنایات فجیعی زدند(ناطقی، ۱۳۷۷، ش۶: ۹). وزارت خارجه امریکا در گزارش حقوق بشر سال ۱۹۹۸ برآورد کرد که در جریان تصرف بامیان حدود ۵۰۰ نفر کشته شدند که حدود ۲۰۰ نفر آنان غیرنظامی بودند و از گزارش معتبر درباره کشتار ۴۵ غیرنظامی در روستایی نزدیک بامیان نیز یاد کرد (وزارت خارجۀ ایالات متحده، ۱۹۹۹). منابع حزب وحدت همچنین به نقل از رادیو ایران مدعی شدند که حدود ۳۵۰ زخمی بستری در شفاخانه هلال احمر پس از ورود طالبان کشته شدند (بنیاد وحدت، ۱۳۷۷، ش۱۴۰: ۸). سازمان ملل نیز گزارش کرد که در فاصله ۱۵ تا ۱۷ سپتامبر نیروهای طالبان در روستاهای اطراف بامیان به جستوجوی افراد پرداختند و مردان هزاره، از جمله نوجوانان بالای ۱۳ سال، بازداشت شدند و گزارشهایی درباره اعدام فوری برخی از آنان وجود داشت. از جمله مناطق یادشده، سرآسیاب، حیدرآباد و سیدآباد بود (United Nations, 1998, p. 8).
طالبان ادعا کردند که از بامیان سه هلیکوپتر، سی تانک و تعدادی انبار اسلحه به دست آوردند (بنیاد وحدت، ۱۳۷۷، ش ۱۳۹: ۸ به نقل از رادیو بیبیسی ۲۲ سنبله ۱۳۷۷). ملا عبدالغنی (معروف به ملا برادر) نمایندۀ طالبان نیز گزارش کرد که ساعت ۱۱ [۲۲ سنبله] نیروهای ما وارد شهر شدند و عدهای از نیروهای مخالف و نمایندگان مردم نزد ما آمدند و تسلیم شدند. او آمار تلفاتشان را در این تصرف ۳۰ کشته، ۱۴ زخمی و آزادی ۵۷ نفر از اسیرشان اعلام کرد (همان).
بامیان پس از این سقوط تا پایان جنگ در کنترل طالبان باقی نماند؛ نیروهای جبهه متحد در حمل ۱۳۷۸ش/اوریل ۱۹۹۹م شهر را دوباره تصرف کردند، اما طالبان در ماه مه همان سال بار دیگر آن را به دست گرفتند (پروژۀ عدالت افغانستان، ۲۰۰۵: ۱۳۱). بامیان تا عقرب ۱۳۸۰ش/ نوامبر ۲۰۰۱م در دست طالبان بود. در این دوره، مردم بامیان با کشتار، کوچ اجباری و تخریب داراییها روبهرو بودند. طالبان همچنین در ۲۱ حوت ۱۳۷۹ش/۱۱مارچ ۲۰۰۱م دو تندیس بزرگ بودا در بامیان را نابود کردند.
منابع:
اصغری، محمدجواد. (۱۳۷۷). «چرا بامیان سقوط کرد؟». همبستگی. سال اول. شمارۀ ۷. ۱ میزان ۱۳۷۷. ص ۲.
بنیاد وحدت. (۱۳۷۷). «رادیوها». سال چهارم. شمارۀ مسلسل ۱۳۹. ۲۶ سنبله ۱۳۷۷. ص ۸.
بنیاد وحدت. (۱۳۷۷). «رادیوها». سال چهارم. شمارۀ مسلسل ۱۴۰. ۲ میزان ۱۳۷۷. ص ۸.
ناطقی، محمد. (۱۳۷۷). «بامیان آزاد میشود». همبستگی. سال اول. شمارۀ ۶. ۲۴ سنبله ۱۳۷۷. ص ۹.
همبستگی. (۱۳۷۷). «جنگ در بامیان ادامه دارد». سال اول. شمارۀ ۶. ۲۴ سنبله. ص۱۲.
پروژۀ عدالت افغانستان. (۲۰۰۵). «سایهافکنی: جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت». ۱۹۷۸–۲۰۰۱. بنیاد جامعۀ باز.
وزارت خارجۀ ایالات متحده. (۱۹۹۹). گزارش عملکرد حقوق بشر کشورها در سال ۱۹۹۸: افغانستان. سایت آرشیو وزارت امور خارجه آمریکا.
https://1997-2001.state.gov/global/human_rights/1999_hrp_report/afghanis.html?safe=1
United Nations. (1998, October 2). The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security: Report of the Secretary-General (A/53/455–S/1998/913). United Nations General Assembly & Security Council.
مؤلف: مرضیه احمدی
در حال بارگذاری دیدگاهها...