در روز جمعه، ۲۸ میزان ۱۳۹۶ برابر با ۲۰ اکتبر ۲۰۱۷، «مسجد امام زمان (عج)» در منطقهٔ پل‌خشک دشت برچی، در غرب کابل مورد حملهٔ تروریستی قرار گرفت. این مسجد در یکی از مناطق عمدتاً شیعه‌نشین و هزاره‌نشین غرب کابل و از مربوطات حوزهٔ سیزدهم امنیتی شهر کابل قرار دارد. حمله حوالی ساعت ۵:۳۰ تا ۶ شام، هنگام برگزاری نماز مغرب و عشاء رخ داد. گزارش‌های اولیهٔ پولیس کابل نیز زمان حمله را حوالی ساعت شش شام و محل آن را «مسجد امام زمان» در پل‌خشک، حوزهٔ سیزدهم امنیتی اعلام کردند (روزنامه اطلاعات روز، ۱۳۹۶؛ رادیو آزادی، ۱۳۹۶الف).
داعش ـ ولایت خراسان (ISKP) مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت. گزارش‌های اولیهٔ افغانستان حاکی از آن بود که مهاجم انتحاری در میان صفوف نمازگزاران قرار گرفته و مواد انفجاری همراه خود را منفجر کرده است. اطلاعات روز به نقل از پولیس کابل گزارش داد که مهاجم در صف سوم نمازگزاران خود را منفجر کرده بود. در مقابل، گزارش ویژهٔ یوناما دربارهٔ حملات به اماکن مذهبی گزارش کرد که مهاجم ابتدا نارنجکی را به بخش زنان مسجد پرتاب کرد و سپس واسکت انتحاری خود را در صف دوم بخش مردان منفجر کرد. در بخش زنان شش زن کشته و چهار زن زخمی شدند (یوناما، ۲۰۱۷).
دیده‌بان حقوق بشر در بررسی تفصیلی خود گزارش کرده است که مهاجم انتحاری دو نارنجک را به بخش زنان مسجد پرتاب کرد و سپس خود را در میان مردانی که برای نماز گرد آمده بودند، منفجر کرد. بر اساس همین گزارش، پس از انفجار، مهاجمان مسلح دیگری که بنا بر گزارش‌ها لباس پولیس بر تن داشتند، وارد مسجد شدند و به سوی نمازگزاران تیراندازی کردند و درگیری برای مدتی ادامه یافت (دیده‌بان حقوق بشر، ۲۰۱۸: ۲۷). این جزئیات در همهٔ گزارش‌های اولیه ذکر نشده است؛ ازاین‌رو، روایت مربوط به حضور مهاجمان مسلح دیگر به گزارش دیده‌بان حقوق بشر نسبت داده می‌شود.
آمار قربانیان این حمله در گزارش‌های مختلف، به‌ویژه در روزهای نخست متفاوت بود. وزارت امور داخلهٔ افغانستان در نخستین گزارش خود از کشته‌شدن ۳۹ نمازگزار و زخمی‌شدن ۴۵ تن خبر داد (رادیو آزادی، ۱۳۹۶الف). دو روز بعد، شمار قربانیان ۵۶ کشته و ۵۵ زخمی گزارش شد (رادیو آزادی، ۱۳۹۶ب). یوناما در گزارش ویژهٔ ۷ نوامبر ۲۰۱۷، بر پایهٔ اطلاعات موجود در آن زمان، ۵۷ کشته و ۵۵ زخمی را برای این حمله ثبت کرد. سپس در گزارش نهایی سالانهٔ ۲۰۱۷، پس از تکمیل بررسی‌ها، آمار را به ۱۲۹ قربانی غیرنظامی، شامل ۶۹ کشته و ۶۰ زخمی افزایش داد (یوناما، ۲۰۱۸: ۲۸).
در میان کشته‌شدگان، محمدباقر فصیحی، امام جماعت مسجد، عبدالخالق عظیمی، مؤذن مسجد قرار داشتند. روزنامه ۸صبح عبدالخالق عظیمی را ۶۷ ساله معرفی کرده که حدود ۱۷ سال در این مسجد مؤذن بوده است (روزنامه ۸صبح، ۱۳۹۶).
حملهٔ «مسجد امام زمان» در دشت برچی در ادامهٔ موجی از حملات علیه مساجد، اماکن مذهبی و تجمعات شیعیان در افغانستان در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ رخ داد که بسیاری از قربانیان آن شیعیان هزاره بودند. یوناما در سال ۲۰۱۷ هشت حمله با انگیزهٔ فرقه‌ای علیه اماکن یا نمازگزاران شیعه را ثبت کرد که در مجموع ۴۱۸ قربانی غیرنظامی، شامل ۱۶۱ کشته و ۲۵۷ زخمی، بر جای گذاشت؛ داعش ولایت خراسان مسئولیت شش مورد از این حملات را پذیرفت (یوناما، ۲۰۱۸: ۱۴).
حملهٔ ۲۸ میزان به «مسجد امام زمان» دشت برچی کمتر از دو ماه پس از حملهٔ ۳ سنبله ۱۳۹۶ به «مسجد امام زمان» در منطقهٔ خیرخانهٔ کابل رخ داد؛ حمله‌ای که یوناما برای آن ۳۵ کشته و ۶۵ زخمی ثبت کرده است. گزارش شبکۀ تحلیل‌گران افغانستان نیز حملهٔ ۲۰ اکتبر ۲۰۱۷ به «مسجد امام زمان» پل‌خشک را در چارچوب سلسله حملات علیه هزاره‌ها و ساکنان غرب کابل بررسی کرده است (شبکۀ تحلیل‌گران افغانستان، ۲۰۲۲).
مؤلف: مرضیه احمدی
منابع:
دیدبان حقوق بشر. (۲۰۱۸). «هیچ جای امنی نیست: حملات شورشیان علیه غیرنظامیان در افغانستان. بخش حمله به مسجد امام زمان در کابل، ۲۰ اکتبر ۲۰۱۷». ۸ می ۲۰۱۸. (www.hrw.org). بازیابی ۹ میزان ۱۴۰۵؛
رادیو آزادی. (۱۳۹۶الف). «وزارت داخله: در حملۀ انتحاری مسجد امام زمان ۳۹ تن کشته شده‌اند». ۲۸ میزان ۱۳۹۶. (www. da.azadiradio.com). بازیابی ۹ میزان ۱۴۰۵؛
رادیو آزادی. (۱۳۹۶ب). «مهدی: مرد انتحاری در برابر چشمانم خود را انفجار داد». ۳۰ میزان ۱۳۹۶. (www. da.azadiradio.com). بازیابی ۹ میزان ۱۴۰۵؛
روزنامه ۸صبح. (۱۳۹۶). «آخرین اذان مؤذن کهن‌سال مسجد امام زمان».۳۰ میزان ۱۳۹۶. (www.8am.media/fa). بازیابی ۹ میزان ۱۴۰۵؛
روزنامه اطلاعات روز. (۱۳۹۶). «حملات انتحاری مرگبار بر مساجد کابل و غور». منتشرشده در ۲۸ میزان ۱۳۹۶. (www.etilaatroz.com). بازیابی ۹ میزان ۱۴۰۵؛
شبکۀ تحلیل‌گران افغانستان (AAN). (۲۰۲۲). «جامعه‌ای زیر حمله: چگونه حکومت‌های پی‌درپی در حفاظت از غرب کابل و هزاره‌های ساکن آن ناکام ماندند». (www.afghanistan-analysts.org). بازیابی ۹ میزان ۱۴۰۵؛
هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما). (۲۰۱۷). «حفاظت از غیرنظامیان در منازعات مسلحانه: حملات علیه اماکن عبادت، رهبران مذهبی و نمازگزاران». ۷ نوامبر ۲۰۱۷. (www. unama.unmissions.org). بازیابی ۹ میزان ۱۴۰۵؛
هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما). (۲۰۱۸). «افغانستان: حفاظت از غیرنظامیان در منازعات مسلحانه ـ گزارش سالانۀ ۲۰۱۷».(www. unama.unmissions.org). بازیابی ۹ میزان ۱۴۰۵.
در حال بارگذاری دیدگاه‌ها...