کاوش در مجموعه جامع مدخلهای دانشنامه ما که تاریخ، فرهنگ و میراث هزاره را مستند میکند.
۵۹ مقاله / ۸ گسترهٔ موضوعی
باور مردمی مؤلف: حسنرضا فهیمی جلد اول، ویراست دوم مردم هزاره خورو (خروس) را مرغی نیک و بانگ آن را نشانۀ دمیدن صبح و هنگام عبادت میدانند. آنان بانگ مرغ را به اذان نیز تعبیر میکنند. میان هزارهها خورو به مطلق مرغ اعم از نر و...
باور مردمی مؤلف: حسنرضا فهیمی جلد اول، ویراست دوم بانگ کلاغ / زاغ نشانۀ شوم بودن این صداست. مردم هزاره بر این باورند که اگر کلاغی روی درختی بنشیند و یا در حال پرواز بانگ دهد، خبر ناگواری خواهند شنید. به باور برخی، شاید شومبودن...
رسم مذهبی و اجتماعی سیداسحاق شجاعی و صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم رسم دعا برای طلب باران و پایان خشکسالی یا خشکآبی از دیرباز میان هزارهها و دیگر مردمان افغانستان وجود داشته است. نماز باران دو رکعت است و مانند نماز عید فطر...
از افسانههای رایج در میان مردم مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم بابه خارکش از افسانههای عامیانۀ رایج در هزارهجات است. داستان دربارۀ فردی معروف به «بابه خارکش» است که هر روز به صحرا میرود و خار جمع میکند؛ آنها را...
از افسانههای رایج در میان مردم مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم بابه الف از افسانههای عامیانۀ رایج در هزارهجات است. این افسانه دربارۀ چوپانی به نام «بابه الف» است که به همراه زن و فرزندانش، در فقر و ناداری روزگار...
بازی محلی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم این بازی را دو نفر یا دو گروه انجام میدهند. افراد با یک پا حرکت میکنند و درحالیکه بالا و پایین میپرند، بهطرف حریف میدوند و با بازویشان او را میزنند و تُشّه میکنند و...
بازی محلی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم اَتلَک همانند بازی اَوچِخِین انجام میشود. (رک: اَوچِخِین) بازی اَتلَک نیازی به کشیدن خط دایرهای روی زمین ندارد. در این بازی خوردن شِیغَی و چیک (چیکَه) و پوک (پوکَه) کردن شیغیِ...
از باورهای مردم مؤلف: صدیقه هاشمی و زهرا حسینزاده جلد اول، ویراست دوم یکی از باورهای رایج در میان هزارهها مربوط به چای است که تقریباً در تمام مناطق هزارهجات وجود دارد (برهانی، بیانی، عباسزاده، فیاض و محسنی واعظزاد، ۱۳۹۸)....
بازی محلی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم ایرخط همانند بازی اَوچِخِین انجام میشود، با این تفاوت که در این بازی، خوردن شِیغَیْ حریف هم وجود دارد؛ یعنی اسب، چیک (چیکَه) را میخورد و خر، پوک (پوکَه) را میخورد. فرد در صورتی...
از باورهای مردمی مؤلف: قربانعلی فصیحی (غزنوی) جلد اول، ویراست دوم اوقرهخورده کنایه از دشمنی دیرپای دو نفر است. این حالت در عبارتها و موقعیتهای مختلف کاربرد دارد؛ مانند اینکه گفته میشود «شما دو نفر اوقرهخوردهاید؟» یا «چه...
مسابقۀ نشانه زنی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم این تفریح به «گیرَکزنی» یا «نشانزنی» هم معروف است. ابزارهای مورد نیاز برای این بازی، تفنگ (معمولاً سربی) و قَرقَه (نشانه) است. ابتدا افراد به دو گروه یا بیشتر تقسیم...
بازی محلی مؤلف: صدیقه هاشمی جلد اول، ویراست دوم بازی اوچیرتک یا آبچیرتک به نامهای «آوچِیتْنَی» در غزنی، و «آوچِیرْتَک» در جاغوری یاد میشود. گویا نام بازی یعنی آبچیرتک برگرفته از وسیلۀ بازی است. در این بازی از نرِ بریده شدۀ...
